JARDUN PROFESIONALA
Elkargokidea izan behar zara lanbidean jarduteko?
Elkargo Profesionalei buruzko Legearen arabera, nahitaezkoa da elkargokidea izatea Ingeniari Tekniko Industrial edo Ingeniaritzan Graduatu gisa lanean ari bazara. Egia da enpresek ez dituztela langileak elkargokide izatera behartzen.
Zure lana proiektuak, obra-zuzendaritzak, memoria teknikoak, txostenak, peritazioak eta abar idaztea bada, dokumentu horiek Administrazioan, Elkargoan edo beste edozein erakunde ofizialetan izapidetu ahal izateko, aldez aurretik nahitaez elkargoko kide egin behar duzu, eta zure egonaldia Elkargokideen Erregistro Profesionalean erregistratu ahal izango duzu.
Nola jardun lanbidean?
Lanbidean aritzeak berekin dakar eginkizun arautuak garatzea, Ingeniari Tekniko Industrialen Eskumen Profesionalak arautzen dituzten arauetan jasotakoak, Ingeniaritzako Graduatu berriak edo arautu gabeko funtzioak barne hartzen dituztenak, lanbidearen berezko ezagutza edo gaitasunen parte direnak.
Batzuk zein besteak modu liberalean edo autonomoan gara daitezke, bezeroekin soldatapean edo besteren kontura sinatzen diren zerbitzu-kontratuen bidez, enpresa batekin sinatutako lan-kontratu baten bidez eta diziplina bakarreko sozietate profesional gisa, baldin eta industria-ingeniari teknikoek edo diziplina anitzeko ingeniari teknikoek osatzen badute, eta hainbat titulaziotako teknikariek osatzen badute.
Egiten duzun lana Proiektuak, Obra Zuzendaritzak, Memoria Teknikoak, Txostenak, Peritazioak eta abar idaztea bada, Eraikuntzaren Antolamenduari buruzko 38/1999 Legearen eta Eskumen Profesionalei buruzko 12/1986 Legearen arabera, Elkargoko Ingeniari Tekniko Industrialen eta Ingeniaritzan Graduatuen Erregistro Profesionalean inskribatuta egon ahal izango zara, eta bertan jasota egongo dira aipatutako legeen arabera jardun profesionalerako baldintzak betetzen dituzten elkargokide guztiak.
Ingeniarien Erregistro Profesional honek, batez ere, ingeniari baten zerbitzuak kontratatu behar dituzten partikularrei edo enpresei ematen die informazioa, eta gaur egun Elkargoak ziurtatutako 200 profesional elkargokide baino gehiago daude.
Talde honetako kide izateko (proiektuak idazten dituztenak, obra-zuzendari gisa jarduten dutenak, txostenak, memoria teknikoak, peritazioak eta abar egiten dituztenak) eta elkargokide profesionalen baimen, legeztatze, izapidetze, erregistro, zerbitzuan jartzeko, komunikazio edo erantzukizunpeko adierazpen bat egiteko edo edozein lizentzia lortzeko (jarduerakoa, obrakoa, eraikuntzakoa edo instalaziokoa, oro har), eta beste edozein erakunderen aurrean aurkeztea beharrezkoa denean, honako baldintza orokor hauek bete behar dira lanbide-jardunerako:
Norberaren konturako jarduera garatzeko baldintzak
Ingeniari Tekniko Industrial edo Ingeniaritzako Graduatu elkargokide orok, banaka jardun nahi badu jarduera profesional independentean, bere kontura, freelance bidez, etab., baldintza gehigarri hauek bete behar ditu:
Besteren konturako jarduera garatzeko baldintzak
Enpresa bati lan-harremanagatik lotutako Ingeniari Tekniko Industrialek edo Ingeniaritzako Graduatuek beren sinadurarekin eta elkargoaren identifikazioarekin egingo dituzte lan profesionalak, baldintza hauen arabera:
Lanbide-sozietate gisa jarduteko baldintzak
Lanbide Sozietateei buruzko martxoaren 15eko 2/2007 Legean xedatutakoaren arabera eratutako lanbide-sozietateek, industria-ingeniari teknikoaren lanbidean jarduteko, bai esklusiboki, bai bateraezina ez den beste lanbide-jarduera batekin batera, Elkargoaren Lanbide Sozietateen Erregistroan inskribatu beharko dute, indarrean dagoen Industria Ingeniaritzako Gradudunen eta Ingeniari Teknikoen Elkargo Ofizialen Lanbide Sozietateen Erregistroaren Araudian zehaztutakoaren arabera.
Aurreko izapideak bete ondoren, lanbide-sozietateek sozietatearen alta-aitorpena egingo dute jarduera ekonomikoen zergan (JEZ), ingeniaritzako zerbitzu teknikoei edo antzekoei dagokien epigrafean, eta sozietate horretako kide den elkargokide bakoitzari alta emango diote gizarte-aurreikuspeneko sistema batean (RETA – Langile Autonomoen Araubide Berezia edo MUPITI – Prima finkoko Peritu eta Ingeniari Tekniko Industrialen Gizarte Aurreikuspeneko Mutualitatea).
Elkargoak jarduera profesionalerako eskatutako dokumentazioa edo elkargokideen erregistro profesionaleko kide izateko Elkargoak eskatutako baldintzak.
Ingeniarien Erregistro Profesionaleko kide izan nahi duten elkargokideei agiri hauek eskatuko zaizkie:
1) Indarrean dagoen Erantzukizun Zibileko Aseguru Profesionala izatea. (Bi aukera daude):
2) Elkargokideen Erregistro Profesionalaren inprimakia betetzea.
3) SEPA zordunketa zuzena helbideratzeko agindua betetzea, hala dagokionean.
Elkargoaren erregistro profesionalean egotea
Jarduera profesionala indarrean dagoen bitartean eta Ingeniarien Erregistro Profesionalean dauden bitartean eskatzen diren baldintzak betetzen jarraitzeko, elkargokideek Erantzukizun Zibil Profesionaleko Asegurua iraungitzear dutenean bakarrik justifikatu beharko dute aseguru horren indarraldia, Aseguruetxearen indarreko ziurtagiri berri bat aurkeztuz.
Elkargoaren aseguru kolektiboaren bidez Erantzukizun Zibil Profesionaleko Asegurua duten elkargokideek ez dute aseguruari buruzko inolako justifikazio dokumentalik aurkeztu beharko.
Elkargokideen Erregistro Profesionalaren inprimakian jasotako funtsezko daturen bat aldatzen bada, Elkargoari jakinarazi beharko zaio beste erregistro-inprimaki bat aurkeztuz, beteta eta sinatuta, dagokionaren arabera.
SEPA zordunketa zuzena helbideratzeko aginduari lotutako kontu-zenbakiaren aldaketa helbideratze-agindu berri bat aurkeztuz jakinarazi beharko da, dagokionaren arabera.
Zerbitzu profesionalen kontratu bat egitea
Zerbitzu profesionalen kontratu bat egin aurretik edo, hala badagokio, zerbitzu bat eman aurretik, beharrezkoa da bezeroaren eskura jartzea, argi eta garbi, azaroaren 23ko 17/2009 Legearen 22. eta 23. artikuluetan eskatzen den informazio guztia (17/2009 Legea, zerbitzuak eskuratzeko eta erabiltzeko askatasunari buruzkoa).
Eskatutako informazio hori guztia Elkargoak garatutako “Zerbitzu Profesionalen Enkargu Orria” dokumentuan jasota dago, eta eredu gisa erabil dezakezue hori betetzeko.
Betebehar horiek betetzen ez badira, azaroaren 23ko 17/2009 Legeak xedatzen du Kontsumitzaile eta Erabiltzaileen Defentsarako Lege Orokorraren Testu Bateginean eta beste lege osagarri batzuetan aurreikusitako arau-hausteen eta zehapenen araubidea aplikatuko dela, zeinak 600.000 eurora arteko zehapenak ezartzen baititu arau-hauste oso larrietarako eta 5 urtera arteko itxierarako.
Elkargoan Zerbitzu Profesionalen Enkargu-orria aurkeztea elkargokidearen zerbitzu-sariak kobratzeko kudeaketaz arduratzen denean bakarrik izango da derrigorrezkoa. Kasu horretan, hiru ale aurkeztu beharko dira, osorik beteta eta elkargokidearen eta bezeroaren sinadurarekin. Elkargokideak egindako ordainsariei dagokien faktura ere erantsiko da.
Ordainsari profesionalak?
Lurzoruaren eta profesionalen elkargoen arloko neurri askatzaileei buruzko 7/1997 Legearen arabera, ordainsari profesionalak libreak dira eta profesionalaren eta bezeroaren arteko akordio askeari erantzuten diote.
Ordainsari profesionalak finkatzerakoan, komeni da ingeniariak izango dituen kostu guztiak kontuan hartzea, hala nola:
Aurreko puntuetan adierazitakoa ingeniariarentzako orientabide bat baino ez da, bere ordainsariak kalkulatzeko, eta inola ere ezin da suposatu ofiziala denik.
Ba al dakizu zure lanaren orduko prezioa kalkulatzen?
Ez da batere harritzekoa autonomo askok proiektu jakin batzuetan dirua galtzea kostuak kuantifikatzen ez jakiteagatik. Eta beste kasu batzuetan, proiektua eskuratzeko aurrekontua gehiegi doitzen da. Azken kasu horretan, ez da ahaztu behar gutxi kobratzen bada, ez dela lana faltako, baina beti dirua faltako da, eta ez da hain garrantzitsua lan egitea, baizik eta gure lanak bizitzeko aukera ematea.
Orduko prezioa kalkulatzea ez da jarduera hutsala, eta metodologia bati lotuta egon behar du. Horri esker, errealitatera eta gure kostuen egiturara egokitutako aurrekontuak aurkeztu ahal izango ditugu.
Gutxi gorabeherako orduko prezioa kalkulatzeko prozedura
Horretarako, hainbat etapa har daitezke kontuan, zure zerbitzuen prezio zuzena finkatzeko:
Gure urteko soldata garbia zehaztea
Benetan jaso nahi duzun soldata, gizarte segurantzako kostuak, zergak eta abar kenduta. Demagun, printzipioz, adibide honetarako, 50.000 euro garbi urteko, zifra hori murriztu edo handitu ahal izango dela, Autonomoaren aurreikuspenen arabera.
Urteko benetako lanorduak zenbatestea
Lanaldia astean 40 ordukoa da, eta 52 asterako 2.080 lanordu dira urtean. Horri oporrak, jaiegunak, gaixotasunagatiko oporrak edo norberaren kontuengatiko oporrak kendu behar zaizkio. Oro har, 21 opor-egun urtean eta 14 jai-egun urtean, hau da, 280 ordu urtean, beraz, guztizko orduak urtean 1.800 ordu izango dira gutxi gorabehera.
Urtean lan ordu fakturagarriak zenbatestea
Lan egindako orduen %100 inoiz ez dira fakturagarriak, besteak beste, autonomoa izateak zeregin inplizituak dakartzalako, hala nola informazioa bilatzea, kontsultak, prestakuntza, merkataritza jarduerak, etab. Horrek behartzen du fakturatu daitezkeen orduen agertoki bat ikustera, printzipioz, urtean lan egindako orduen %60 – %80 ingurukoa izan daitekeena. Lan egindako 1.800 orduetatik fakturagarriak diren orduak 1.080- 1.440 inguru izango dira.
Kalkulatu gure prezio-ratioa/oinarrizko orduak urtean
Urteko 50.000 euro garbi zatitzen badugu urteko ordu fakturagarrien artean (1.080etik 1.440ra tartean), orduko prezio-tartea 35 eta 46 euro/ordu artekoa dela kalkulatzen da.
Gastuak
Gastu horiek gure kostuen egituraren araberakoak dira, baina, oro har, honako hauek izango dira: gizarte segurantza, zergak, aseguruak, bisak, bulegoen alokairua, ekipo teknologikoak eta materialak, telefono, internet, gestoria, zerbitzuen azpikontratazioak, etab.
Gastu horiek guztiak, adibidez, urtean hilean 1.500 euro badira, urteko 18.000 euro dira, eta urteko 50.000 euroko soldata garbiaren gainean soldata garbiaren %36 osatzen dute.
Orduko prezioaren gutxieneko ratio onargarria ezartzea
Aurreko datuekin, gure orduko prezioaren gutxieneko ratio onargarria = 35 euro/orduko ala 46 euro/orduko x 1,36 = 48 euro orduko ala 63 euro orduko lirateke.
Gutxieneko ratio onargarria baliozkotzea
Onartutako gutxieneko ratio horren emaitza proiektu bati aplikatuko zaio, proiektuaren fase bakoitzean zeregin bakoitza bete behar diren orduak zenbatetsiz eta lan-ordu fakturagarrien batura kalkulatuz. Ondoren, lan-ordu fakturagarriak x gure prezio/orduko ratio minimo onargarria. Honekin proiektu horrengatik kobratu beharko genukeen gutxieneko prezio finkoa izango dugu.
Ez da ahaztu behar kalkulatutako gutxieneko prezioan eragina dutela proiektuaren prezioa zehazteko kontuan hartu behar diren kanpoko faktoreek, hala nola merkatuak, bezeroak, proiektuaren zailtasun-mailak eta abarrek. Gure aurrekontua merkatuaren gainetik badago, komenigarria izango da beste merkatu, bezero mota edo proiektu batzuk planteatzea. Bestela, hasiera batean, leku egokian egongo gara.
Profesional batek uste badu 2 aste behar dituela proiektu bat egiteko eta ezartzen badu bere lanegunak 500 € balio duela, orduan proiektu horretarako egin beharreko kalkulua hau da (5 lanegun astebetean x 500 €) x 2 aste = 5.000 €
Aurreko guztia baliozkoa izango da, baldin eta urtean egin beharreko proiektuen estimazioa honako hau bada, adibidez:
Urtean 14-20 lan profesional inguru, 10 (80 ordu) egun fakturagarrikoak.
Urtean 30-40 lan profesional inguru, 5 (40 ordu) egun fakturagarrikoak.
68 – 90 lan profesional inguru urtean, 2 (16 ordu) egun fakturagarrikoak.
Urtean 135 – 180 lan profesional inguru, egun fakturagarri batean (8 ordu).
Kontuan hartu beharreko beste faktore batzuk
Fakturatzeko orduan, akats ohikoenetako bat da, lehen garatu dugun bezala, proiektuan aplikatu den ahalegin guztia kontuan ez hartzea. Gainera, badira fakturatzean akatsak saihesteko funtsezkoak diren eta, beraz, gure interesei kalte egingo dieten beste faktore batzuk ere.
Ezustekoak kontuan ez hartzea
Sarritan proiektu batek erraza ematen du, baina egin ahala gauza gehiago eskatzen dizkigute, eta erraza zirudiena amaiezin bihurtzen da.
Bezeroarekin arazorik ez izateko, komenigarria da egiten duzun zeregin bakoitzaren prezioa oso ondo zehaztea; horrela, bezeroak zure lanaren kostuaren gardentasun osoa izango du, eta zuk proiektuaren azken prezioa justifikatu ahal izango duzu.
Faktura berrikusi bezeroari bidali aurretik
Faktura bat bidali aurretik, ezinbestekoa da bezeroaren eta zure datuak zuzenak direla, BEZaren eta PFEZaren ehunekoak behar bezala zehaztu dituzula eta zure lanaren kostua bezeroarekin adostutakoa dela ziurtatzea.
Faktura bidali bezeroak proiektuarekin ados dagoela baieztatu ondoren
Bezero bati faktura bidali aurretik, ziurtatu pozik dagoela lanarekin. Faktura behar baino lehen bidaltzeak eragin dezake bezeroak zure irudi ez oso profesionala izatea, eta zure lanaren kalitateaz eta zure bezeroaren gogobetetzeaz axolagabe jokatzea.
Ordainsari profesionalak kobratzeko moduak
2012. urtearen amaieratik, eskudirutan ordaintzeko muga 2.500 eurokoa da enpresen eta profesionalen artean, baita partikularren eta enpresen eta profesionalen artean ere.
Urriaren 29ko 7/2012 Legearen arabera (tributuei eta aurrekontuei buruzko araudia aldatzekoa eta finantza-araudia egokitzekoa, iruzurraren aurkako prebentzio- eta borroka-jarduerak areagotzeko), muga hori 2012ko azaroaren 20tik dago.
Muga hori 15.000 eurora igotzen da ordaintzailea egoitza fiskala Espainian ez duen partikularra denean eta enpresaburu edo profesional gisa jarduten ez duenean. Muga ez da aplikatzen partikularren arteko eragiketetan edo banketxeekin egindako eragiketetan.
Muga hori ez betetzeak arau-hauste administratibo larria dakar, bai ordaintzailearentzat, bai hartzailearentzat, egindako ordainketa osoaren balioaren %25eko zehapenarekin. Hau da, eskudirutan ordaindutako zenbatekoa 10.000 eurokoa bada, zehapena 2.500 eurokoa izango litzateke, ordaintzailearen eta hartzailearen artean solidarioki ordaindu beharrekoa, nahiz eta Zerga Agentzia bietako bati bakarrik zuzendu ahal zaion.
Era berean, esan behar da eragiketa 2.500 eurotik gorakoa bada eta ezarritako muga baino zenbateko txikiagoko ordainketa zatikatuetan egiten bada, muga hori ere ez dela betetzen ari.
Legeak zehapenetik salbuestea aurreikusten du, baldin eta eragiketan parte hartzen duen aldeetako batek, bere borondatez, Zerga Agentziaren aurrean salatzen badu, bere dataren ondorengo 3 hilabeteetan, muga, egindako eragiketa, zenbatekoa eta beste aldearen nortasuna ez direla bete.
Arau-hauste hori bost urtera preskribatuko da. Beraz, komenigarria litzateke ordainketen egiaztagiriak epe horretan gordetzea, eskudirua ez den beste ordainketa-bide baten bidez egin dela egiaztatzeko.
Zein funts-hornidura eska dezake epaileak izendatutako aditu batek?
Prozedura Zibilaren Legearen (LECv) 342.3 artikuluak izendatutako perituari funtsen hornidura eskatzeko ahalmena ematen dion bitartean, peritu tasatzaileak izendatzeari buruzko 638. eta 639. artikuluek ez dute berariazko aipamenik egiten.
Epaitegi batzuek ukatu egiten dute 639. artikuluaren kasuan funtsak hornitzeko aukera, eta beste batzuek onartu egiten dute 342.3 artikuluaren analogia. Lege horren 342.3 artikuluak honako hau xedatzen du: “Izendatutako adituak beharrezkotzat jotzen duen funts-hornidura eskatu ahal izango du, izendatu eta hurrengo hiru egunetan; azken likidazioaren kontura izango da”.
Artikuluaren abiapuntua da funts-hornidura azken likidazioaren konturako zenbatekoa dela, eta ez duela zerbitzu-sariak kobratzeko helbururik txostena egin aurretik, baina egia da LECv-k tarte jakin bat uzten diola perituari, “beharrezkotzat jotzen duen” hornidura lizitatzeko eska baitezake.
Epaitegi batzuek aitortzen dute ia ohikoa dela peritu judizialen jarduna funtsen hornidura eskatzean, aurreikus daitekeen azken likidaziora egokitzean, logikoa dela ulertuta; izan ere, eskatu aurretik, adituaren objektuaren berri izaten da, froga egitean gerta daitezkeen aldaketen kalterik gabe.
Kontuan izan behar da normalean baloratzen dela horniduraren zenbatekoa aditu-lanaren xedearekiko proportzionala izatea eta aditu-froga eskatzen duen alderdia defentsa-gabeziako egoeran ez kokatzea.
Peritu-txostenean honako hauek sartzen dira: adituaren txostenaren xede diren egitate, inguruabar edo objektuen zerrenda, lantzen den dokumentazioa, erreferentzia tekniko edota zientifikoak, egindako jarduerak, eta egitateen eta ondorioen arteko lotura ezartzen duen arrazoibide logikoa.
Nolanahi ere, ez da ahaztu behar idazkari judizialak erabakiko duela, dekretu bidez, eskatutako hornidurari buruz, eta ez dagoela behartuta adituak funts-hornidura gisa erreklamatzen duen zenbateko osoa onartzera.
Lan profesionalen fakturazioari eta BEZari buruzko beste gai batzuk
2012ko urrian, 7/2012 Legea argitaratu zen. Lege horrek aldaketa handiak egin zituen BEZaren aplikazioari dagokionez, obrak gauzatzeko.
Subjektu pasiboaren inbertsio-kasu berri bat sartu zen, honako hau ezarri zuena: “Obra-exekuzioak direnean, materialak ekarrita edo eman gabe, baita horiek egiteko langileen lagapenak ere, sustatzailearen eta kontratistaren artean zuzenean formalizatutako kontratuen ondorioz, baldin eta kontratu horien xedea lurrak urbanizatzea edo eraikinak eraikitzea edo birgaitzea bada. Aurreko lerrokadan ezarritakoa aplikatuko da, halaber, eragiketen hartzaileak kontratista nagusia edo beste azpikontratista batzuk direnean, adierazitako baldintzetan ”.
Zer esan nahi du horrek praktikan?
Lege horren 84. artikuluaren f) idatz-zatian jasotako obra-exekuzioak egiten dituzten enpresek edo profesionalek BEZ kanpoko fakturak egin behar dituzte, sustatzaileari, kontratista nagusiari edo azken horren azpikontratistei fakturatzen badiete.
Faktura honen hartzailea, BEZ kanpo dagoena, zergaren subjektu pasibo bihurtzen da, eta faktura horren BEZ bere buruari jasanaraziko dio eta kendu egingo dio (horretarako eskubidea badu). Bestalde, fakturaren jaulkitzaileak ondasun eta zerbitzuak erostean BEZ horiek kentzen jarraitu ahal izan du (horretarako eskubidea badu).
Noiztik aplikatzen da aldaketa hori?
Aldaketa hori 2012ko urriaren 31tik aurrera aplikatuko da.
Nori eragiten dio aldaketa horrek?
Aldaketa horrek eragiten al die proiektuak eta obra-zuzendaritzako ziurtagiriak egiten dituzten ingeniari tekniko industrialei edo bestelako teknikari tituludunei?
Subjektu pasiboaren BEZen inbertitzeko arau hau obra-exekuzioetarako da, ez zerbitzuak emateko. Adibidez, industria-ingeniari tekniko batek edo tituludun beste teknikari batek egiten duen zerbitzu-emate hori obra baten sustatzaileari, kontratistari edo instalatzaileari dagokion BEZarekin fakturatuko dio.
Industria-ingeniari tekniko batek edo tituludun beste teknikari batek egindako eta sinatutako proiektu baten aurrekontuan BEZ jarrita egon behar du?
Ez derrigorrean. Aurrekontua obra edo instalazio baten kostua erakusten du eta, azken prezioa, aurrekontua obra edo instalazio horren hartzailearen araberakoa izango da, baita sartutako eta deskribatutako aldaketarekin egin beharreko eraikuntza- edo birgaitze-obraren ezaugarrien araberakoa ere.
Aldatzen al da urriaren 24ko 1627/1997 Errege Dekretuaren a) suposizioaren aplikazioa, proiektu batean segurtasun eta osasunaren oinarrizko azterketa ala segurtasun eta osasunaren azterketa osoa egin behar den ala ez?
1627/1997 Errege Dekretuaren a) egoerak adierazten du segurtasunari eta osasunari buruzko azterlan oso bat egingo dela, eta ez segurtasunari eta osasunari buruzko oinarrizko azterlan bat, betiere proiektuan jasotako kontrata bidezko exekuzio-aurrekontua 450.759,08 eurokoa edo handiagoa bada. (75.000.000 PTA.)
Kontrata bidezko exekuzio-aurrekontuaren kontzeptua, hasiera batean, ez denez aldatu, hau da: kontrata bidezko exekuzio-aurrekontua = exekuzio materialaren aurrekontua + gastu orokorrak + mozkin industriala + BEZ, 1627/1997 Errege Dekretuaren a) ataleko irizpide hori ez da aldatzen, printzipioz.
Horrek esan nahi du, kasu hori aplikatuz gero, 320.000 € inguru baino gehiagoko exekuzio materialeko aurrekontua duten proiektuek segurtasun eta osasuneko azterlan bat izan beharko dutela, eta ez oinarrizko azterlan bat.
Profesionalentzako egutegi fiskala
Enpresa- edo lanbide-jarduera ekonomiko bat hasteak estatuko eta autonomia-erkidegoko zerga-betebeharrak sortzen ditu. Batzuk jarduera hasi aurrekoak dira, eta beste batzuk jarduera egiten den bitartean bete beharrekoak. Honekin batera doan taula fiskalean, zerga eta aitorpen bakoitzerako epeak ikus daitezke, baita behartutako subjektu pasiboak ere, eta bertan izapidetzen dira.
Erantzukizun zibil profesionaleko asegurua
Ingeniari Tekniko Industriala edo Ingeniaritzan Graduatua gaitasun teknikoa duen profesional bat da, eta gizartean aintzatetsitako jarduera bat egiten du, arau tekniko, zientifiko eta etiko batzuei erabat lotuta, bere jarduera eremuan kalitatea eta gaitasuna dagoela pentsarazten dutenak, bere betebeharrak betetzen direla neurtzeko eta bere erantzukizuna ezartzeko irizpide gisa balio duena.
Ekintza profesional jakin bat zuzena den ala ez eta, beraz, erantzukizun bat sortzen duen ala ez kalifikatzeko, egintza hori konparatu behar da kasu berdinetan jokabide profesional guztiei eskatzen zaien teknika normalarekin, kontuan hartuta egilearen ezaugarri bereziak, lanbidearenak, konplexutasunarenak eta beste faktore batzuen eraginarenak.
Informazio gehiago:
Zer lan profesional egin ditzake industria-ingeniari tekniko batek?
Ingeniari Tekniko Industrialak edo Ingeniaritzan Graduatuak industria-enpresako edozein sailetan lan egitea da ohikoena, baina tituludun askok zerbitzu-enpresetan eta beren kontura egiten dute lan, proiektuak eginez, obrak zuzenduz, txostenak eginez, peritazioak eginez, etab. Bere ezagutzei eta egiten jakiteari esker, lantokiak eta askotariko profilak dituzten lanpostuak eskura ditzake, hala nola: ekoizpena eta mantentze-lanak, proiektuak eta zuzendaritza, industria-antolamendua, bulego teknikoa, merkataritza-laguntza teknikoa, hornikuntzak, kalitatea, aholkularitza, laneko segurtasuna eta osasuna, laneko arriskuen prebentzioko teknikariak, obretako segurtasunaren koordinazioa, ikuskaritza teknikoa eta ingurumenekoa, ikerketa teknikoa eta garapena, administrazio publikoak, irakaskuntza, etab.
Zure lana Proiektuak, Obra Zuzendaritzak, Memoria Teknikoak, Txostenak, Peritazioak eta abar idaztea bada, Eraikuntzaren Antolamenduari buruzko 38/1999 Legearen eta Lanbide Esleipenei buruzko 12/1986 Legearen arabera, Elkargoko Ingeniari Tekniko Industrialen eta Ingeniaritzako Graduatuen Lanbide Erregistroan inskribatuta egon ahal izango zara, eta bertan jasota egongo dira aipatutako legeen arabera lanbide jardunerako baldintzak betetzen dituzten elkargokide guztiak.
Ingeniari Tekniko Industrialen Eskumen Profesionalei buruzko Legearen eta Eraikuntzaren Antolamenduari buruzko Legearen arabera, Ingeniari Tekniko Industrialek edo Ingeniaritza Elektriko, Elektronika Industrial eta Automatikoan, Mekanikoan eta Kimika Industrialean graduatuek egin ditzaketen lan profesionalak honako hauek dira:
1. LOEren 2.1 artikuluko b) taldean jasotako eraikinen obra-obren proiektuak eta azken ziurtagiriak, “industria-izaerakoak eta ingeniaritza-obren eta horien ustiapenaren osagarriak”.
Atal honetan sartzen dira:
2. LOEren 2.1 artikuluko c) taldean jasotako Eraikinen Obra Zuzendaritzako Proiektuak eta Ziurtagiriak, hau da, ondoko eraikina motak erabilera nagusitzat ez dituztenak: administrazioa, osasuna, erlijioa, bizitegia-etxebizitzak (mota guztietan), irakaskuntza eta kultura.
Atal honetan sartzen dira:
3. LOEren 2.3 artikuluaren arabera, instalazio finkoak eta ekipamendu propioa eraikuntzan sartuta daudela ulertuko da.
Atal honetan sartzen dira:
4. Egikaritze-proiektuak eta obren azken ziurtagiriak, baldin eta eraikuntza-obrak legeztatzeko administrazio-prozeduretan aurkeztu behar badira, 1000/2010 Errege Dekretuaren 2. artikuluko c) puntuaren arabera, eta nahitaezko ikus-onetsiak badira.
Atal honetan sartzen da:
5. Leherkariak erabiltzea eskatzen ez duten eraikinak eraisteko proiektuak, 1000/2010 Errege Dekretuaren 2. artikuluaren, nahitaezko oniritzien eta d) puntuaren arabera.
Atal honetan sartzen da:
6. Ibilgailuen erreformei edo antzeko lanei buruzko proiektuak, obra-zuzendaritzako ziurtagiriak, ziurtagiriak, eranskinak, txostenak, memoria teknikoak edo antzekoak, bai eta ibilgailuen fitxa tekniko murriztuen edo antzekoen ziurtagiriak ere.
7. Jolas-makinen, joko-jardueren edo antzekoen homologazioei buruzko proiektuak, obra-zuzendaritzako ziurtagiriak, ziurtagiriak, eranskinak, txostenak, memoria teknikoak edo antzekoak.
8. Neurketak, kalkuluak, balorazioak, tasazioak, peritazioak, azterlanak, txostenak, irizpenak, memoria teknikoak, planoak, jasotze topografikoak, mugaketak, etab.
9. Azokako aparatuen edo antzekoen segurtasun- edota berrikuspen-ziurtagiriak, bai eta jendaurreko ikuskizunekin edo jolas-jarduerekin zerikusia duen beste edozein ziurtagiri edo antzeko ere.
10. Aldamioen edo antzekoen, egitura metalikoen, karpen, kontzertuetarako agertokien edo antzekoen ziurtagiriak.
11. Segurtasunari eta osasunari buruzko oinarrizko azterlanak, segurtasun- eta osasun-planen onarpen-aktak, kalitatea kontrolatzeko planak edo antzekoak, kudeaketa- eta ingurumen-inpaktuaren azterlanak eta planak edo antzekoak, hondakinak kudeatzeko planak edo antzekoak, autobabes-planak edo antzekoak.
12. Eraikinen edo antzekoen ikuskapen teknikoak, eraikinetako edo antzekoetako instalazio termikoen aldizkako ikuskapenak, instalazioak edo eraikinak legeztatzeko dokumentu teknikoak eta antzeko beste lan batzuk.
Eskumen profesionalak
Apirilaren 1eko 12/1986 Legea da Ingeniari Tekniko Industrialen eta Ingeniaritza Elektriko, Elektroniko Industrial eta Automatikoan, Mekanikan eta Kimika Industrialean graduatuen jardun-eremu profesionala epaitzeko eta zehazteko oinarrizko araua, abenduaren 9ko 33/1992 Legeak aldatua.
Lege horrek ezarritakoaren arabera, oinarrizko irizpide gisa, ingeniari teknikoek ahalmen eta eskumen guztiak izango dituztela lanbidean jarduteko, beren espezialitate teknikoaren eremuan. (2.1 artikulua).
Printzipio hori 2. artikuluan garatzen da. Artikulu horren 1. apartatuak adierazten du ingeniari teknikoei dagozkiela, beren espezialitatearen barruan, honako eskumen profesional hauek:
Eskumen zerrenda luze eta luze hori da ahalmenen eta eskumenen osotasunaren printzipioa islatzeko oinarrizko ildoa, bakoitzaren espezialitatearen barruan, eta Legeak bere hitzaurrean adierazten duenez, “ez da tituludunen unibertsitate-prestakuntzatik kanpoko ahalmenak ematea, baizik eta berezkoak dituzten ahalmenak aitortzea”, eta “ez dute beste muga kualitatiborik izango, beren titulazioaren teknikaren prestakuntzatik eta ezagutzatik eratorritakoa baino”. Berariaz debekatzen dira “muga kuantitatiboak” eta “beste teknikari batzuekiko mendekotasun-egoerak”.
Bestalde, Eraikuntzaren Antolamenduari buruzko azaroaren 5eko 38/1999 Legeak (LOE) berretsi egiten du Industria Ingeniari Teknikoek eta Ingeniaritza Elektriko, Industria Elektroniko eta Automatikoko, Mekanikako eta Kimika Industrialeko graduatuek eraikuntza- edo eraikin-proiektuak egiteko duten ahalmena, salbu eta Lege horren 2..1 artikuluko a) taldean sartzen direnak. Hala ere, edozein motatako eraikinetako instalazioen proiektuak egin ahal izango dituzte, edozein taldetakoak direla ere.
Lege horrek, halaber, berretsi egiten ditu lokalak egokitzeko proiektuak egiteko Ingeniari Tekniko Industrialek dituzten eskumenak, lokal horien parte diren eraikinen erabilera edo xedea edozein dela ere. Nolanahi ere, Lege horren 2.1 artikuluaren a) taldean sartzen diren eraikinen kasuan, egokitzapen-obren irismena ezin izango da halakoa izan, baldin eta aipatutako Legearen 2.2 artikuluaren idatz-zatietan jasotako kasuren batean badaude.
Eskumen profesionalak espezialitatearen arabera
Gaur egun, Auzitegi Gorenaren 2002ko uztailaren 9ko Epaiak aratu zuen Espezialitatearen araberako Eskumen Profesionalen gaia. Epai horrek ordura arte aplikatzen zen jurisprudentzia-lerroa aldatu zuen, eta honako hau ezarri zuen:
“Ingeniari tekniko industrialek eskumen profesional mugagabeak dituzte beren espezialitatearen barruan, eta mugatuak gainerako espezialitateetan, Peritu industrialen eskurantzei buruzko ekainaren 13ko 37/1977 Errege Lege Dekretuaren 1. artikuluan adierazitako muga kuantitatiboekin”.
Muga horiek lehen aipatutako 37/1977 Errege Lege Dekretuaren 1. artikuluan agertzen direnak dira, laburbilduta.
Nola eskuratzen dira eskumen profesionalak?
Ingeniari Tekniko Industrialen eta Ingeniaritza Elektriko, Elektronika Industrial eta Automatikoan, Mekanikoan eta Kimika Industrialean graduatutakoen atribuzio profesionalak CIN/351/2009 Aginduarekin bat datozen graduko edozein tituluren bidez eskuratzen dira, eta Ingeniari Tekniko Industrialaren espezialitateak jasotzen dituzte: Ingeniaritza Elektrikoko Gradua, Ingeniaritza Elektroniko Industrial eta Automatikoko Gradua, Ingeniaritza Mekanikoko Gradua, Ingeniaritza Kimiko Industrialeko Gradua edo Ehungintzako Ingeniaritzako Gradua.
Aitzitik, Industria Teknologien Ingeniaritzako edo Industria Antolaketako Ingeniaritzako graduek EZ dute ESKUMEN PROFESIONALIK ematen.
Zer alde dago gaitasunen eta eskumenen ?
Es importante distinguir entre Competencias adquiridas y Atribuciones Profesionales. Un Colegiado que haya obtenido una titulación ha acreditado poseer unas Competencias determinadas, que le sirven de “carta de presentación” en el Espacio Europeo de Educación Superior – EEES, pero la obtención de Atribuciones Profesionales es diferente según países. Una determinada titulación puede, en España, dar lugar a Atribuciones Profesionales, pero no las asegura en otros países del EEES.
Titulu bat automatikoki Eskumen Profesionalen bidez lortzeko, Ministerioak landutako jarraibide batzuk bete behar dira. Industria Adarraren kasuan, Industria Ingeniari Teknikoen gaitasunak eskuratzeko, jarraibide horiek CIN/351/2009 Aginduan jasota daude (2009/02/20ko BOE).
Kode deontologikoa
Elkargo profesionalen funtsezko eginkizunen artean honako hauek daude: elkargokideen jardun profesionala antolatzea, nahitaez elkargoko kide izan behar dutenean haien ordezkaritza instituzional esklusiboa izatea, elkargokideen interes profesionalak defendatzea eta elkargokideek ematen dituzten zerbitzuen kontsumitzaile eta erabiltzaileen interesak babestea. Hori guztia Administrazio Publikoak funtzionario-harremanaren ondorioz duen eskumenari kalterik egin gabe. Izan ere, Elkargoaren funtsezko helburua da etika profesionalari eustea elkargokideen jarduera profesional guztietan.
Hain helburu handia lortzeko, profesionalen elkargoek jokabide-kodeak edo kode deontologikoak izan dituzte, profesional orok bete behar dituen betebeharren multzoa biltzen dutenak. Izan ere, ezagutza teknikoak behar bezala garatzea bezain garrantzitsua da betebehar horiek zorrotz betetzea, ezinbestekoak baitira lanbide guztiek gizartean duten eragina betetzeko, eta haiengan konfiantza jartzen duten herritarrei zerbitzu egokia ematen zaiela bermatzen da.
Elkargoaren dokumentuak jarduera profesionalerako
Elkargokideen eta autonomoen lanbide-erregistroa
Elkargoaren inprimaki betegarria, Ingeniaritzako graduatu gisa edo Norberaren Konturako Industria Ingeniari Tekniko/Autonomo/Freelance gisa lan egiten duten elkargokideen Erregistro Profesionalerako.
Elkargokideen, Soldatapekoen, Enpresaburuen eta Lanbide Sozietateen Lanbide Erregistroa
Elkargoaren inprimaki betegarria, ingeniaritzan graduatu gisa edo ingeniari tekniko industrial gisa (soldatapekoak, enpresaburuak edo sozietate profesional bateko kideak) lan egiten duten elkargokideen erregistro profesionalerako.
Elkargokideen, Soldatapekoen, Enpresaburuen eta Lanbide Sozietateen Lanbide Erregistroa
Zerbitzu profesionalen kontratu bat erabiltzea nahitaezkoa da bezero jakin batentzat egiten den lan profesional bakoitzerako.
Kontratu horretan, zerbitzu-jardueretan askatasunez sartu eta aritzeari buruzko azaroaren 23ko 17/2009 Legearen 22. eta 23. artikuluetan jasotako alderdi guztiak jaso behar dira.
Arestian adierazitako ezaugarriekin bat datorren kontraturik ez badago, azaroaren 23ko 17/2009 Legeak xedatzen du Kontsumitzaile eta Erabiltzaileen Defentsarako Lege Orokorraren Testu Bateginean eta beste lege osagarri batzuetan aurreikusitako arau-hauste eta zehapenen araubidea aplikatuko dela, zeinak diru-zehapenak ezartzen baititu arau-hauste oso larrientzat.