PROFESIONALENTZAKO ERANT.ZIBIL.EKO ASEGURUA
Erantzukizun zibil profesionalaren aseguruaren ezaugarriak
Elkargoaren Erantzukizun Zibil Profesionalaren Asegurua Industria Ingeniari Teknikoen elkargokide guztiei zuzenduta dago, lanbidean jarduten badute, bai enpresa pribatuan soldatapeko gisa, bai administrazioan funtzionario gisa, bai enpresari edo autonomo gisa, betiere Industria Ingeniari Tekniko gisa jarduten badute.
Polizaren ezaugarri eta estaldura nagusiak honako hauek dira:
| Aseguratzeko aukerak | Aseguratutako kapitala | Atzeraeragina | Prima Guztira (Urtekoa) |
|---|---|---|---|
| Jardunbide librea | 4.000.000 | MUGAGABEA | 297,41 € |
| libre berezia | 4.000.000 | MUGAGABEA | 202,24 € |
| Soldatapekoak | 4.000.000 | MUGAGABEA | 182,77 € |
| Funtzionarioa | 4.000.000 | MUGAGABEA | 84,36 € |
| Lizentziatu berriak | 4.000.000 | MUGAGABEA | 74,62 € |
Prima horiek adierazitako prima osoaren % 75, % 50 edo % 25 izango dira, dagokion alta egiten den hiruhilekoaren arabera.
Orain arte aseguratuta EZ dauden elkargokideen alta-eskaera online egin daiteke, Erantzukizun Zibil Profesionalaren Aseguruaren atalean.
Nire Erantzukizun Zibil Profesionalaren asegurua
Elkargoaren aseguruari buruzko informazio-dokumentuak
Erantzukizun Zibileko Asegurua poliza kolektiboaren bidez kontratatzearen onurak
Banakako Erantzukizun Zibil Profesionalen polizen eragozpenak, Elkargoaren poliza kolektiboarekin alderatzen badugu
Beste eragozpen batzuk
Nola erantzungo diote aseguru-enpresek aseguratutako elkargokideari aseguru-hartzailearen (Elkargoa) edo bitartekariaren presiorik gabe honako kasu hauetan?
Ohiko galderak. FAQ´ak
Zer da Erantzukizun Zibil Profesionala?
Erantzukizun zibila, oro har, eragindako kaltea konpontzeko betebeharra da. Ondorioz, haren izaeraren arabera, erantzukizun zibil orokorra eta erantzukizun zibil profesionala bereiz daitezke.
Erantzukizun zibil orokorrak hirugarrenei eragindako kalte materialak eta pertsonalak estaltzen ditu, dela jarduera profesional batean aritzeagatik, dela ondasun edo instalazio baten jabe izateagatik. Adibidez, igeltsero batek, lana egitean, pertsona bat edo kalean dagoen auto bat kolpatzen badu, kalte materiala edota pertsonala eragiten du.
Hala ere, batzuetan gertatzen den kaltea ekonomikoa baino ez da. Kalte hori, ekintza oker batek edo zabarkeria batek kaltetuari ondare-kaltea eragin diezaioke, hau da, erantzukizun zibil profesionala. Adibiderik errazena abokatu bat da, demanda garaiz eta forman aurkezten ez duena eta demandatzaileak kalte-ordaina galtzea eragiten duena. Abokatuak bere arduragabekeriagatik kalte bat eragin du, baina ekonomikoa baino ez da.
Erantzukizun zibil profesionalak berekin dakar pertsonak estalitako lanbidean aritzeko titulazio akademiko egokia izatea, hala nola: medikua, abokatua, ingeniaria, ingeniari teknikoa, arkitektoa, arkitekto teknikoa, geologoa, etab.
Hala ere, badira titulazio espezifikorik behar ez duten jarduera profesionalak, hala nola aholkularitza, informatika eta enpresa baten administratzailea, ondare-kaltea eragin dezaketenak, eta eskuarki erantzukizun zibil profesionala ere deitzen direnak, nahiz eta aseguratzaile zuzena errore eta ez-egiteengatiko erantzukizun zibila den, tituludunen ezinbesteko baldintza betetzen ez delako.
Erantzukizunagatiko erreklamazio baten aurrean, bere kontura lan egiten duen profesional batek, ingeniari tekniko industrial batek bezala, bere ondare pertsonalarekin erantzuten du, baita irabazpidezko ondasunekin ere, baldin eta ezkontza-erregimen horretan ezkonduta badago (horregatik, profesionalei beti interesatzen zaie ondasunen banantzea).
Arrisku horretatik babesteko, balizko kalteei erantzungo dien profesionalen erantzun zibileko aseguru bat kontratatu behar da. Aseguru hori, lehenik eta behin, kontsumitzaileari interesatzen zaio, gertatzen bada kaltea ordainduko dela bermatzen duelako, baina baita profesionalari ere, hori gabe hondamendira eraman dezakeelako.
Profesionalen erantzun zibileko aseguruen helburua da, hain zuzen ere, beren akats edo ez-egiteengatik profesionalak bezeroei nahi gabe eragin ahal izan dizkien kalte pertsonal eta materialei aurre egitea, baita horietatik erator daitezkeen kalteei ere. Aseguru horiek langileentzat ez ezik, zerbitzuak kontratatzen dituztenentzat ere berme dira.
Hain zuzen ere, nahiz eta profesionalak berak ez egin, baizik eta bezeroarekin dituen betebeharrak betetzeko enplegatuta dauden pertsonek egin badute zabarkeria hori, jo daiteke bera dela kalteen erantzulea, bulegoko edo enpresako burua den aldetik. Eta alderantziz, profesionala enpresa batean enplegatuta dagoenean, enpresa hori ere jo daiteke bere akatsen erantzuletzat.
Erantzun zibil profesionalari buruzko arauen garapena gero eta zorrotzagoa da kalteen eragilearekin. Ondorioz gero eta mesedegarriagoa da biktimek ordain ekonomikoa lor dezaten, eta asegurua bezalako tresna bat behar da ordaindu beharreko kalte-ordain horiek ordaintzeko.
Gaur egun, jarduera profesionalak gauzatzea ezin da ulertu Erantzukizun Zibil Profesionalaren Aseguruen kontratazioaren laguntzarik gabe, kalte-ordainen ordainketaren arriskua horretan espezializatutako enpresen uzten delako.
Zer estaltzen dit polizak?
Mota honetako erreklamazioak: kalte materialenak, gorputz-kalteenak, horien ondoriozko kalte ekonomikoenak, eta, kalte ekonomikoenak aurrez gorputz edo material kalterik gabekoak. Horrelako erreklamazioak estaltzen dira, baldin eta erreklamaziorik ez badago edo, eta egitateak edo inguruabarrak erreklamaziorik sortarazi ez badu.
Polizak atzeraeragin mugagabea du, eta, beraz, iraganean egindako lan GUZTIAK estalita daude, lehen aipatutako salbuespenarekin.
Poliza honek aseguru-peritu lanak estali ditzake?
Bai, baldin eta zuk ez bazenekien kalte hori gauzatu dela eta poliza indarrean sartu aurretik erreklamazioa egiteko aukera egon zela. Polizak atzeraeragin mugagabea du.
Lan profesionalen kasuan, hala nola Proiektuak, Obra Zuzendaritzak, Txostenak, Peritazioak eta abar, atzeraeragin mugagabea izateko, abuztuaren 5eko 1000/2010 Errege Dekretua indarrean jarri ondoren egindako dokumentuak polizaren IV. eranskinaren arabera bisa jarri edo egiaztatu beharko dira.
Poliza honek aseguru-peritu lanak estali ditzake?
Bai, Jardunbide Librea aukeraren barruan.
Ingeniaritzako enpresa bat dut, ingeniari tekniko industrialek soilik osatua. Aseguruak estaltzen nau?
Bai, baldin eta sozietatearen kapitalaren %100 polizan aseguratutako ingeniari tekniko industrialek edo aseguratutako ingeniari tekniko industrialek eta sozietatean inolako funtziorik edo funtzio administratiborik soilik betetzen ez duten hirugarrenek harpidetuta badago.
Enpresa aseguratuta egon dadin, INDUSTRIA INGENIARI TEKNIKO GUZTIAK aseguratuta egon behar dira polizan, bai bazkideak edo akziodunak (jardunbide librean/enpresaria), bai soldatapekoak (soldatapeko modalitatean).
Lan egiten dudan enpresari eragindako kalteengatik estaltzen nau?
Polizak ingeniari batek hirugarren bati eragindako kalteen erreklamazioa estaltzen du (printzipioz, sozietatea ez da hirugarren bat).
Hirugarren bati egindako kalte horrengatiko erreklamazioa hirugarrenak berak egin dezake, edo sozietateak, aseguratuaren akats edo omisio batengatik erreklamazioa bere gain hartu behar izan badu (errepikapen-akzioa).
Beraz, ez da estaltzen sozietateak jasandako edo sozietate bati zuzenean egotz dakiokeen kalte baten erreklamazioa.
Prozesu judizial batean sartuta banago, nork lagunduko dit?
Aseguruetxeak abokatu-bufete batzuk jartzen ditu zure esku, erantzukizun zibil profesionalaren arloko enpresa eta lanbide ospetsuenen artean aukeratuak. Inputatua izan bazara edo bide penaletik deklaratzera deitu bazaituzte, zure abokatua ere aukera dezakezu. Kasu horretan, aseguruetxeak polizan ezarritako mugaraino ordainduko ditu kostuak eta gastuak.
Zein estatutan dago estalita nire jarduera profesionala?
Mundu osoan egindako lanak estaltzen dira, Estatu Batuetan eta Kanadan izan ezik.
Estalita al daude Eraikuntzaren Antolamenduari buruzko Legearen eta Prebentzio Zerbitzuaren ondoriozko erreklamazio posibleak?
Bai, berariaz estaltzen dira.
Erretiratuta banago, baja eman behar dut polizan?
Ez, zuk eta zure oinordekoek erreklamazioak jasotzen jarrai dezakezue. Poliza doakoa da zuretzat, erretiratuta edo hilda zaudenean. Besterik gabe, ordainagiria pasatzen ez jarraitzeko, erretiroa hartuko duzula jakinarazi beharko duzu.
Polizan estalitako ezbeharragatik jarduera garatzeko desgaitzen banaute edo enplegua eteten badidate, ba daukat sorospen edo kalte-ordainik?
Bai, berariaz estaltzen dira, polizan 18 hilabeterako ezarritako mugarekin.
Funtzionarioek edo besteren konturako langileek horrelako poliza bat kontratatu behar dute?
Oso gomendagarria da, askok uste dutena gorabehera, erreklamazioak ere jasotzen direlako. Interes berezikoa da enpresaren Erantzukizun Zibil Profesionalaren Asegurua baino ez duten soldatapeko elkargokideentzat. Izan ere, elkargokide mota horrentzat eta erreklamazio bat badute, ez da nahikoa lan egiten duen enpresak aseguru bat izatea proiektu bat sinatu zen unean, obra zuzendaritza bat, etab. Enpresa aseguru horrek aktibo egon behar du erreklamazio bat dagoen unean, eta erreklamazio hori obra/instalazioa egin eta urte askotara izan daiteke (hamabost urtera arte, proiektu motaren arabera). Une horretan, litekeena da jada enpresa horretan lanik ez egitea, enpresa hori desagertuta egotea edo, besterik gabe, enpresaren aseguruaren lanen estaldura eska zitekeena baino epe laburrago batera mugatzea.
Jaraunsleen erantzukizun zibila
Gure ordenamendu juridikoan, oro har (gaitzespena izan ezik), oinordetza-sistemak kausatzailearen edo hildakoaren harreman juridiko aktiboak eta pasiboak (zorrak eta eskubideak) transmititzen dizkie haren oinordekoei, eta horiek kausatzailearen beraren posizioan subrogatuta geratzen dira, eta, ondorioz, eskubideak zein betebeharrak hartzen dituzte beren gain. Hau da, zordunaren heriotzak ez du iraungitzen zordunak hartuko zukeen erantzukizuna.
Kode Zibilaren 1003. artikuluaren arabera, jaraunspen bat onartzen denean, jaraunsleak bere gain hartzen ditu jarauntsiko karga guztiak, ez soilik jaraunspen horren ondasunak. Hau da, hildakoaren balizko zorren erantzule da eta horri aurre egin behar die jaraunsleak jaso dituen ondasunekin eta bere ondasun propioekin, ez bada, jaraunsleak jaraunspena inbentario-onuraren arabera onartu duela.
Beraz, gure ordenamendu juridikoak jaraunspena onartzeko bi aukera ematen ditu, hau da, onarpen huts eta soila, zeina, aldi berean, esanbidezkoa (dokumentu publikoan) edo isilekoa izan baitaiteke (nahitaez onartzeko borondatea dakarten egintzen bidez, adibidez, oinordetzen gaineko zerga likidatuz eta kontuen zenbatekoak bere kontura transferituz), eta inbentario-onurako onarpena.
Onarpen huts eta soilean, jaraunslea kausatzailearen oinordekoa da bere eskubide eta betebehar guztietan. Kasu horretan, jaraunsleak jasotako kargak bete behar ditu, eta kausatzailearen berezko egintzei lotuta dago, eta kausatzailearen betebeharrei eta jarauntsi-kargei erantzuten die, ez bakarrik jaraunspen-masaren ondasunekin, baizik eta bere ondasunekin.
Hala ere, inbentario-onurako onarpenean, jaraunsleak ez ditu ordaindu behar jarauntsiko zorrak, jarauntsiaren ondasunetara iristen diren arte baizik, eta ez dira inola ere nahasten bere ondare pertsonala eta jarauntsiko ondasunak, kausatzailearen zorrei aurre egiteko. Era berean, erabakitzeko eskubidearen bidez, jaraunsleari hausnarketarako eta ikerketarako denbora ematen zaio, jarauntsia onartzeko edo arbuiatzeko erabakia har dezan.
Era berean, jaraunslea ez den beste figura bat, baita kausatzailearen ondorengoa ere, legatu-hartzailea da, «mortis causa» oinordekoa, modu partikularrean; berari dagozkio testamentugileak izendatutako jarauntsiko masaren ondasunak, eta ez du inoiz bere ondasun pertsonalekiko zorren gaineko erantzukizunik izango, legatuaren balioaren gainekoa baizik. Ez dago legatu-hartzailerik legearen borondatez, testamentu-xedapenez bakarrik.
Aurrekoaren ondorioz, senitartekoek hildako teknikariak sinatutako erantzukizun zibil profesionaleko poliza mantentzen jarraitu behar dute, proiektugile edo zuzendaritza fakultatibo gisa esku hartu zuen obren akatsengatik erreklamatu daitekeen denboran.
Nolanahi ere, arreta gehigarri gisa, gomendatzen da jarauntsia xedatzeko egintzarik ez egitea, ezta egintza bera bakarrik onartzea ere, harik eta zorrik ez dagoela egiaztatu arte; zorrak agertzen badira edo egon badaudela zalantzan jartzen bada, inbentario bat formalizatu beharko da, eta jarauntsia inbentario-onuraren arabera onartu.
Asegurua sozietate profesionaletan
Sozietate profesional bat (mugatua, anonimoa edo bazkideek aukeratzen duten beste edozein modalitatekoa) beren zerbitzuak banaka edo sozietateka eskaintzen dituzten elkargokide profesionalentzat pentsatuta dago, ondare baten titularra den eta nortasun juridikoa duen enpresa baten bidez. Erakunde horrek, dela abokatu-bulego batek, dela industria-ingeniaritza teknikoko estudio batek, dela zerga-aholkularitza batek, erabiltzailearekin harreman zuzena du. Elkartekideren baten lanbide-egintzen ondorioz sortutako zorren erantzukizun solidarioa izango dute sozietateak eta jardun duen profesionalak berak.
2007ko ekainaz geroztik, indarrean dago Lanbide Sozietateei buruzko martxoaren 15eko 2/2007 Legea, Erantzukizun Zibil Profesionalaren Aseguru bat kontratatzeko betebeharra ezartzen duena, sektoreko hainbat profesional biltzen dituzten sozietateetarako berariaz aplikatzekoa. Profesional bakoitzaren erantzukizun zibilaren garrantziari buruzko kontzientziazioa oso errotuta dagoen arren, ez zegoen hainbeste errotuta enpresen mailan, eta, horregatik, erantzukizun zibilaren eskakizuna behin betiko argitzera etorri da.
Zenbait profesionalek elkarrekin lan egiten dutenean, nahiz eta formalki sozietate profesional bat ez eratu, denen arteko zorrei ere erantzun behar diete solidarioki, nahiz eta legeak ez dituen behartzen aseguru bat izatera.
Lanbide-sozietateei buruzko martxoaren 15eko 2/2007 Legeak Erantzukizun Zibil Profesionalaren Aseguru bat kontratatzeko betebeharra ezarri zuen, sektoreko hainbat profesional biltzen dituzten sozietateetarako berariaz aplikatzekoa.
Erantzukizun profesionala eska dakieke bai enpresari, bai zerbitzuak ematen dituzten edo lan edo proiektu jakin batean parte hartzen duten profesional guztiei. Oro har, erreklamazioak bereizketarik gabe zuzentzen zaizkie egindako taldeko, zerbitzuko edo proiektuko kide guztiei.
Lanbide-sozietateei buruzko martxoaren 15eko 2/2007 Legearen helburua kide anitzeko profesional mota berri bat sortzea da, hau da, lanbide-sozietatea bera, eta segurtasun juridikoko bermeak lortzea sozietate horiei zerbitzu profesionalak ematea eskatzen dietenei eta sozietate horietan lan egiten dutenei.
Horregatik, Sozietate Profesionalak bere gain hartu behar dituen erantzukizun nagusiak diziplina- eta zehapen-araubidetik nahiz zerbitzu profesionalak eskatzen dituztenei eragin dakizkiekeen kalteetatik eratorritakoak dira, baita Sozietateak bere ondare guztiarekin erantzungo dituen zor sozialetatik eratorritakoak ere.
Lanbide-egintza propioen ondoriozko sozietate-zorren erantzukizun solidarioa izango dute sozietateak eta zerbitzua ematen jardun duten profesionalek, bazkide izan edo ez, eta erantzukizun-araubide hori zabalduko da bi profesionalek edo gehiagok lanbide-jarduera bat kolektiboki garatzen duten kasuetara, lege honen arabera lanbide-sozietate bihurtu gabe. Zirkunstantzia hori gertatzen dela joko da jarduera izen komun edo kolektibo batekin egiten denean jendaurrean, edo izen horrekin dokumentuak, fakturak, minutak edo ordainagiriak ematen direnean.
Industria-ingeniari teknikoaren erantzukizun zibil profesionalaren motak
Ingeniari tekniko industriala gaitasun teknikoa duen profesional bat da, gizartean aitortutako jarduera bat egiten duena, arau tekniko, zientifiko eta etiko batzuei erabat lotuta, bere jarduera- eremuan kalitatea eta gaitasuna dagoela pentsarazten dutenak, bere betebeharrak betetzen direla neurtzeko eta bere erantzukizuna ezartzeko irizpide gisa balio duena.
Ekintza profesional jakin bat zuzena den ala ez eta, beraz, erantzukizun bat sortzen duen ala ez kalifikatzeko, egintza hori konparatu behar da kasu berdinetan jokabide profesional guztiei eskatzen zaien teknika normalarekin, kontuan hartuta egilearen ezaugarri bereziak, lanbidearenak, konplexutasunarenak eta beste faktore batzuen eraginarenak.
1. Erantzukizuna izan daiteke:
Kontratuzko erantzukizun zibila:
Kontratu bat osorik edo zati batean ez betetzeagatik kaltea gertatu denean.
Kontratuz kanpoko erantzukizun zibila:
Kaltea ez denean kontratu-harreman batetik eratortzen, baizik eta lanbidearen betebehar orokorrak urratzetik eta besteen aurkako jokabide kaltegarririk ez izateko printzipio orokorretik.
Delituaren ondoriozko erantzukizun zibila:
Delitu batek eragindako kalteen ondoriozkoa da.
Beren kontura jarduten duten ingeniariek erantzukizun zibil kontratuduna (bezeroarekiko), kontratuz kanpoko erantzukizuna (bezeroarekiko eta hirugarrenekiko) eta, nolanahi ere, delituaren ondoriozko erantzukizun zibila izan dezakete.
Besteren kontura diharduten ingeniariek kontratuz kanpoko erantzukizuna izan dezakete (enpresaren bezeroari eta hirugarrenei dagokienez), eta, nolanahi ere, delituaren ondoriozko erantzukizun zibila.
2. Erantzukizun zibilaren epe orokorrak:
Preskripzioa erakunde juridikoa da, eta, horren arabera, denboraren joanean azkendu egiten dira existitzen diren akzioak. Ildo horretan, erantzukizun zibila dela-eta erreklamatzeko akzioek epe orokor batzuk dituzte, beste zerbait xedatzen duen lege berezirik ez badago.
Gogora dezagun kalterik ez badago, ez dagoela erantzukizunik. Kaltedunaren akzioa kaltea gertatzen denean sortzen da, eta une horretatik kontatzen da preskripzio-epea, ez kaltea eragin duen jarduera profesionala egin zenetik.
3. Aplikatu beharreko epea erantzukizun zibilaren araberakoa da.
Kontratu-erantzukizuna:
15 urte (1964. artikulua).
Erantzukizun zibilaren betekizunak:
Kontratuz kanpoko erantzukizuna:
Urtebete, kaltetuak jakin zuenetik (1968. artikulua). Erantzukizun zibilaren epearen preskripzioa akzioa lehen kolpearen bidez egikaritu daitekeen unetik hasiko da zenbatzen. Kontratuaren kasuan, kontratua betetzen ez den unetik hasiko da zenbatzen kaltea dagoela eta bien arteko kausalitate-harremana. Kontratuz kanpokoaren kasuan, epea zenbatzen hasten da kaltetuak kaltea egon zela jakin zuenetik.
Epe bereziak:
Eraikuntzaren Antolamenduari buruzko Legea.
38/1999 Legeak, azaroaren 5ekoak, Eraikuntzaren Antolamenduari buruzkoak (EAL), eraikuntza-prozesuan parte hartzen duten agenteen erantzukizun zibila arautzen du (proiektugilea, obra-zuzendaria, obra gauzatzeko zuzendaria, etab.).
Kalte materialengatiko erantzukizun zibila da, eraikinen jabeen eta hirugarren eskuratzaileen aurrean.
Beraz:
EALen 17.1 artikuluak berme-epe bat ezartzen du erantzukizunaren preskripzioa kalkulatzeko. Berme-epeak, obra jasotzen den egunetik zenbatzen direnak, honako hauek dira:
Akzioen preskripzio-epea 2 urtekoa da, kalte horiek gertatzen direnetik zenbatzen hasita (bermealdiaren barruan gertatu behar dira), kontratua ez betetzeagatik erantzukizunak eskatzeko iraun dezaketen ekintzen kalterik gabe.
4. Erantzukizun Zibil Profesionalaren Asegurua (EZPA)
EZPA,, legezko betebeharra izateaz gain, aseguratutako profesionalaren ondarea babesteko bitarteko bat da bai eta haren jarduerak kaltetutako hirugarrenak babesteko tresna bat ere.
5. Zenbat denbora egongo da indarrean EZPA?
Ingeniari batek bere EZPA indarrean mantendu behar duen denborari dagokionez, komeni da bereziki azpimarratzea beharrezkoa dena:
Adibidez: kaltea eragin duen egitatea alde batera uztea eta EZPAren estaldura kaltedunaren erreklamazioa EZPAren indarraldian egiten eta jakinarazten den kasuetara mugatzea.
6. Gogoratu Elkargoaren EZPAren onurak:
Industria-ingeniari tekniko batek izan ditzakeen erantzukizun penalak
Ingeniari tekniko industrialen jarduketen arabera, erantzukizun penal mota hauek sailka daitezke:
Zuhurtziagabekeriagatiko giza hilketa (142. art.)
Mota: zuhurtziagabekeria larriagatik beste pertsona bat hiltzea.
Zuhurtziagabekeriagatiko lesioak (152 art.)
Mota: lehen laguntza ez ezik, tratamendu medikoa edo kirurgikoa ere behar duten lesioak.
Mota: organo edo gorputz-adar nagusi bat, zentzumen bat, ezintasuna, antzutasuna, deformazio larria edo gaixotasun somatiko edo psikiko larri bat galtzea edo baliogabetzea eragiten duten lesioak.
Mota: nagusia ez den organo edo gorputz-atal bat galtzea, baliogabetzea edo deformatzea dakarten lesioak.
Dokumentu pribatua faltsutzea (395. art.)
Mota: beste bati kalte egiteko, dokumentu frogatuan honako faltsutasun hauetakoren bat egiten duenak: dokumentu baten funtsezko elementu edo baldintzak aldatzea, dokumentu bat osorik edo zati batean simulatzea, haren benetakotasunari buruzko errorea eragiteko moduan, egintza batean pertsonek esku hartu dutela pentsaraztea halakorik izan ez dutenean, edo esku hartu dutenei beste adierazpen batzuk egoztea.
Segurtasun- eta higiene-neurriak ez hartzea (316/317. art.)
Mota: laneko arriskuen prebentzioari buruzko arauak urratuz eta legez behartuta egonik, langileek beren jarduera segurtasun- eta higiene-neurri egokiekin garatzeko behar dituzten bitartekoak ematen ez dituztenak, haien bizitza, osasuna edo osotasun fisikoa arrisku larrian jarriz.
Delituen preskripzioa (Zigor Kodearen 131. art.)
Ingeniarien betebeharrak eta erantzukizunak beren jarduera garatzean
1. Ingeniaria-Bezeroa harremana
Bereizi egin beharko da industria bat legeztatzera bideratutako lana den, instalatuta dagoenean edo titularrez aldatuko denean, edo industria-nabe edo -eraikin berri bat eraikitzera doanean.
Bi kasuetan, Kode Zibilaren 1.445. artikuluan eta hurrengoetan araututako kontratu-harremana izango da, baina kontratua sinatzeak dakarren erantzukizuna kontratuzkoa eta kontratuz kanpokoa izan daiteke, eta, beraz, Kode Zibilaren 1.101 eta 1.902 artikuluetan eta hurrengoetan xedatutakoari lotuta egongo da.
Erantzukizunak: Zibila, Penala eta Administratiboa.
a) Erantzukizun zibila erreklama dezake:
b) Bezeroaren langileei edo hirugarrenei eragindako kalte pertsonalen ondorioz sortzen da zigor-arloko erantzukizuna: azken horiek izango dira zuk edo beste pertsona batek eraikuntza-agentea jarduten baduzue.
c) Erantzukizun administratiboa araudia ez betetzetik sortzen da eta Administrazioak zigortu egiten du.
2. Ingeniari tekniko industrialaren betebehar profesionalak eta erantzukizuna
Profesional guztiek izan behar duten etikaz gain, funtsezkoa da ezagutza egokiak izatea eta estatuko, autonomia-erkidegoetako eta udaletako araudi teknikoa ezagutzea, eskatu zaizun lana egiteko.
Lanei aplikatutako teknika eta araudia ez ezagutzeak Administrazioak dagokion zigorra ezartzea dakar, eta diziplina-espediente baten bidez gaitasungabetzea ere ekar dezake.
3. Dagoeneko instalatuta dagoen industria legeztatzea edo titulartasuna aldatzea
Lana dagoeneko instalatuta dagoen industria bat legeztatzeko erabiltzen denean, Administrazioak bezeroari proiektuan agertarazten dizkion akatsen ondorioz sortzen da erantzukizuna, baldin eta akatsok jakinarazten dizkizutenean, arrazoi batengatik edo bestearengatik, ez bazaie erantzuten. Kasu horretan, bezeroak sortutako kalte-galerak erreklamatuko ditu, lortu gabeko irabazia barne.
Oso garrantzitsua da, beharbada, ohikoegi gertatzen diren zehapenak aipatzea: obra-zuzendaritzaren ziurtagiri bat egiten delako, hura proiektura egokitu gabe, edo Administrazioari jakinarazten zaiolako zuzendu egin direla ikuskapenean antzemandako akatsak, eta, ondoren, beste batean egiaztatzen duelako ez dela horrela izan.
Kontuan izan behar da bezeroarekiko harremana kontratuzkoa dela, eta, beraz, Kode Zibilaren 1.445. artikuluaren arabera, kontratatua behartuta dago hitzartutakoa betetzera.
4. Industria-eraikin bat eraikitzeko lan bat egiten denean
Eraikuntzaren Antolamenduari buruzko Legeak argitzen du, neurri batean, aurreko araudia, Kode Zibilaren 1.591. artikulua, proiektugilearen, obra-zuzendariaren eta gauzatze-zuzendariaren betebeharrak ezartzen baititu 10., 12. eta 13. artikuluetan.
Proiektugilea
Proiektugileak dagoen araudiaren arabera, sustatzailearengandik jasotzen dituen jarraibideen arabera eta sustatzailearekin sinatutako kontratuaren arabera egiten du proiektua.
Proiektua idazteko informazio garrantzitsuenetako bat lan mota horretan espezialista den enpresa batek egindako azterketa geoteknikoa izatea da.
Txosten geotekniko bat eskatzen denean, ez da ezarri behar sartze-kopurua, sakonera edo egin beharreko saiakuntza-kopurua; enpresa espezialistak dauden plano editatuak aztertu beharko ditu, eta lurraren ezaugarrien arabera egingo ditu saiakuntzak. Oso garrantzitsua da lan honetan ez parte hartzea, proiektugile gisa zuei egokituko litzaiekeelako erantzukizuna.
Bestalde, azterketa geoteknikoak zehaztu behar du zer zimendu mota behar den: adibidez, zapata jarraitua edo piloteak; nolanahi ere, proiektatu txostenak proposatzen duena, zimendu desegokia edo okerra izatearen erantzukizuna saihestuko baituzu. Kontuan izan behar da proiektugileari eskatuko diotela lehenik horrelako akatsaren erantzukizuna.
Bestalde, adierazi behar dizugu eraikuntzako agenteen aurkako epai gehienak zimenduaren kalkuluan izandako akatsek edo hura gauzatzean izandako akatsek eragindakoak direla.
Zimenduetan oso garrantzitsua da maila freatikoa ezagutzea; izan ere, azterketa geoteknikoa nork egiten duen behar bezala zehazten ez bada, ura iragazi egingo da, batez ere konpondu beharreko garajeetan.
Zimenduaren ondoriozko erreklamazioengatiko kondena saihesteko modu bakarra azterlan geoteknikoa leialki betetzea da, eta dagokion Kontrol Teknikoko Erakundeak (ZKO) hamar urteko asegururako egindako ikuskapena zuzena izatea.
Beste kontu garrantzitsu bat da, EALek xedatzen duenaren arabera, proiektugilea proiektu osoaren arduraduna dela, nahiz eta proiektuaren zati bat beste teknikari batek kalkulatu. Hori bai, proiektugileak lan partzial hori egiteko kontratatu zuenari eskatu ahal izango dio zigortu duten zenbatekoa.
Horrek adierazten digu obra baten zati bat aztertzeko edo kalkulatzeko ardura ematen dioten teknikaria izango dela proiektatzen edo kalkulatzen duenaren erantzulea, eta, beraz, ez dela erantzukizunetik salbuesten, sinatu ez duelako. Hori alegatu dute teknikari batzuek, beren burua erantzukizunik ezaz konbentzitzeko. Beraz, proiektugileak eta proiektuaren zati bat egiten duenak poliza bat izan behar du, erreklamatzen dizkioten kalte-galeren ordainketa bermatzeko.
Proiektugileak Segurtasun eta Osasun Azterlana sartu behar du bere proiektuan, baina dokumentu horrek ez dio arazorik sortuko, garrantzitsuena haren bidez idatzitako Segurtasun eta Osasun Plana baita, sustatzaileak egin dezakeena eta kontratistak eta azpikontratistak hari atxiki dakizkiokeena edo, Segurtasun Azterlanaren arabera, obran parte hartzen duen enpresa bakoitzak berea egin dezakeena.
Obra Zuzendaria
Obra-zuzendariaren betebeharrak EALen 12. artikuluan daude jasota. Artikulu honen xedea da obra-zuzendariaren jarduera arautzea, proiektuaren arabera obraren alderdi tekniko, urbanistiko eta ingurumenekoen garapena zuzentzea, eta, azkenik, obra-amaierako ziurtagiria sinatzea gauzatze-zuzendariarekin batera.
Zuinketa egiaztatu behar du, eta proiektatutako zimenduak eta egitura lurraren ezaugarri geoteknikoetara egokitzen direla egiaztatu behar du. Beraz, proiektuaren egilearekin batera, gertatzen diren lurzoruaren akatsen erantzule izango da. Oso zaila da prozedura judizial batean obraren akatsez edo zabarkeriaz gauzatzearen ondoriozkoen erantzuletzat jotzea ingeniari teknikoa, obran ez badu esku hartzeagatik izan.
Garrantzitsua da adieraztea EALen 17. artikuluko 7. paragrafoak xedatzen duela berak egin ez duen proiektu baten obra-zuzendaritza onartzen bada, proiektuaren ez-egiteen edo akatsen ondoriozko erantzukizuna bere gain hartuko duela. Egia da Legeak berak proiektugilearen aurka erantzukizun hori eramateko eskubidea ematen diola.
Gauzatze ala Exekuzio Zuzendaria
13. artikuluak obra gauzatzeko zuzendariaren eginkizunak eta betebeharrak zehazten ditu. Zuzendari honen betebeharren artean dago zuinketak, materialak eta eraikuntza-elementuak eta instalazioak behar bezala gauzatu eta antolatu direla egiaztatzea. Halaber, eraikuntzan erabilitako elementuak eta produktuak jaso direla egiaztatzea, eta egindako obra proiektura egokitzen dela ziurtatzera eramango duten saiakuntzak eta probak egitea.
Hau da, obra Gauzatzeko Zuzendariak eta Obra Zuzendariak erantzukizuna dute proiektatu zenaz bestelako zuinketa egiten bada, eta, ondorioz, zimendatze akastuna egiten bada.
5. Ingeniariaren jarduera eta erantzukizuna lan-istripu batean
Lan-istripu bat gertatzen denean, egiten den jardueraren araberakoak izango dira betebeharrak eta erantzukizuna. Ustiapen Zuzendariak edo Tailerreko Buruak bazarete eta, gainera, Prebentzio Zerbitzuetako kide bazarete, zuen erantzukizuna oso argi egongo da.
Istripu bat gertatzen den unean, Laneko Ikuskatzaileak, erantzukizuna zehazteko funtsezko elementua dena, arriskuak eta aurreikusitako prebentzio-elementuak ebaluatzea eskatuko du. Arrazoia prebentzio-elementurik ez egotea edo gaizki instalatuta egotea izan bada, erantzule penalak izango zarete enpresaburuarekin batera, eta langileen segurtasunaren aurkako delitua egotziko dizuete. Erantzukizun zibilari dagokionez, zuen edo enpresaren polizak erantzungo du, aseguratutako arriskuen eta kontratatuta duzuen kopuruaren arabera.
Eraikuntza-obren kasuan, Proiektugile, Gauzatze Zuzendari edo Segurtasun eta Osasun Koordinatzaile gisa jardun dezakezue. Zuen erantzukizuna ere egiten duzuen karguaren edo jardueraren araberakoa izango da.
Proiektugileak Segurtasun eta Osasuneko azterlana sartu behar du bere proiektuan, baina, ondoren Segurtasun eta Osasun Plana idazten denez, eta Plan hori obra-fasean Koordinatzaileak onartzen duenenez, Proiektugileak erantzukizunetik salbuetsita geratuko da.
Obra Zuzendariari oso zaila izango da penalki egoztea. Izan ere, bere egitekoa da obran sortzen diren gorabeherak konpontzea, proiektuari egokitzeko, normalean nola izango diren eta nola jarriko diren esku hartu gabe, adibidez, solairu batean hormigoia botatzeko eskorak, aldamioen edo beste elementu osagarri batzuen zorua zein materialez izango den, edo zubi bat eraikitzeko erabilitako egitura bat nola desmuntatuko den.
Gauzatze Zuzendaria eraikuntzako agentea da, eta lan-istripuen % 99 egotziko zaizkio. Obretan erabiltzen diren elementu osagarriak ezagutu edo ezarri behar dituena da, eta, beraz, beti izango da haren ardura, Koordinatzailearekin batera.
Fiskaltzak lan-ezbeharrak saihesteko emandako instrukzioak funtsezko elementutzat jotzen du langileen segurtasunerako eta osasunerako, baita istripuaren arrazoia langilearena berarena denean ere, eta hori guztiz logikoa da.
6. Segurtasun eta Osasuneko koordinatzailea
54/2003 Legeak Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko 95eko Legearen 32 bis artikulua jaso zuen. Bertan ezarrita geratu zen enpresaburuak nahitaez izendatu behar dituela prebentzio-baliabide gisa jardungo duten pertsonak eta eraikuntza-obretan egon behar direla. Ordura arte, epaileek, istripu guztien edo ehuneko oso handiaren erantzuleak obra gauzatzeko fasean zeuden Segurtasun eta Osasuneko Koordinatzaileak egiten zituzten erantzule.
Lege horretatik aurrera, Madrilgo eta Bartzelonako Probintzia Auzitegiek, besteak beste, epaiak eman dituzte, nahiz eta oraingoz gehiengorik ez izan, beste ikuspegi batekin. Epai horietan, Koordinatzailearen eginkizuntzat hartzen hasi dira 1627/1997 Errege Dekretuaren 9. artikuluak («Obretako segurtasun-baldintzak») ezartzen duen betebeharra. 9. artikulua: «Obran prebentzioaren eta segurtasunaren printzipio orokorren aplikazioa koordinatzea». Obraren jarduerak koordinatzea, kontratistek, azpikontratistek eta langile autonomoek Segurtasun eta Osasun Planetan xedatutakoa aplikatzen dutela bermatzeko. Epai horiek oso argi uzten dute koordinatzaileak ez duela langileek prebentzioko elementu indibidualak eta are kolektiboak ere erabiltzen dituztela zaintzeko eginkizunik.
Lan Ikuskaritzak zehaztuko du, batez ere, enpresaburuaren eta obraren ardura duten teknikarien erantzukizuna, eta honako hauek hartuko ditu kontuan:
Oharra: Madrilgo Ingeniari Tekniko Industrialen Elkargoaren 226. buletinean argitaratua.